Bai Euskal Herrian, bai Europa osoan, aspalditik hainbat erritu egin dira maiatzari ongi etorria emateko. Gaur egun ezagutzen direnak antzinako Grezian eta Erroman Maya jainkosaren omenez ospatzen zituzten jaien hondarrak dira. Ugalkortasunaren, izaki bizidunen hazkundearen eta landareen garapenaren jainkosa zen. Ospakizunak hainbat modutan agertzen dira: “Maiatzeko zuhaitza” edo “maiatza” (masta edo zuhaitz bat, plazaren erdian jartzen dena) eta monigotea, txorimaloa, berari lotuta doana, “Maiatzeko lorak” edo “Maiatzeko loreak” eta “Maiak”. Azken irudikapen hori, garai batean Nafarroan eta Gipuzkoan oso hedatua zegoen arren, gaur egun ia desagertuta dago. Hala eta guztiz ere, ohitura horrek oraindik indarrean dirau Nafarroan, Baztanen. Izen ezberdinekin ezagutzen dugu: “Erregina eta saratsa” (La reina y el sauce), “Erregineta “(A reinas), “Maiatzeko erregina” (La reina de mayo), edo “Maia-besta” (Las Mayas). Maiatzaren azken igandean ospatzen da, nahiz eta herri batzuetan hileko lehen eta gainerako igandeetan ospatzen zen. (Iturria: WWW Urte Saioak, https://urtesasoiak.com/?page_id=1008, 2025-01-30).

Letra: https://www.eusko-ikaskuntza.eus/es/fondo-documental/cancionero-vasco/ab-4969/